|
SORULARLA IMKB
1- Piyasa Nedir, Kaça Ayrilir? Piyasa, alici ve saticilarin karsilastiklari; mal dolasiminin gerçeklestirildigi yerdir. Piyasalar, iktisadi açidan gerçek piyasa, mali piyasa olmak üzere ikiye ayrilir:
2- Mali piyasalar kaça ayrilir; bu piyasalarin araçlari nelerdir? Mali piyasalar; para piyasasi ve sermaye piyasasi olmak üzere ikiye ayrilir:
3- Sirketlerin, sermaye piyasasindan temin ettikleri fonlar nerede kullanilmaktadir? Sermaye piyasasindan saglanan fonlar; genellikle isletmelerin bina, makina ve teçhizat gibi duran varliklarinin finansmaninda, yatirimlarda kullanilmaktadir. 4- Türkiyede sermaye piyasasinda yer alan baslica unsurlar hangileridir?
5- Sermaye piyasasi kaç bölümden olusur? Sermaye piyasasini birincil piyasa ve ikincil piyasa olmak üzere ikiye ayirabiliriz:
6- Sirket ne demektir? Iki veya daha fazla gerçek veya tüzel kisinin iktisadi ve kar içerikli ortak bir amaca ulasmak için emek ile sermaye birlestirmelerine sirket denir. 7- Yasal dayanaklarina göre kaç tür sirket vardir?
8- Anonim sirket ne demektir? Anonim sirket; bir ünvan altinda, iktisadi amaç ve konular için en az bes kisi ile kurulan, sermayesi belirli ve paylara bölünmüs, paydaslarin koyduklari sermaye kadar sorumlulugu üstlendigi, ortaklik sifati paya göre belirlenen, hak ehliyeti isletme konusu ile sinirli, tüzel kisiligi haiz ticaret ortakligidir. 9- Anonim sirketlerin iktisadi islevleri nelerdir? Anonim sirketlerin,
yönünde iktisadi islevleri mevcuttur. 10- Anonim sirket kaça ayrilir? Anonim sirketler;
olmak üzere iki türe ayrilir. 11- Anonim sirketlere sermaye olarak ne konulabilir? Anonim sirketlere sermaye alarak asagida yer alan kalemler konulabilir:
12- Anonim sirketler sermayelerini azaltabilirler mi? Evet; anonim sirketler, TTK 396.md.ye dayanarak sermayelerini azaltabilirler. Degisen iktisadi kosullara uyum saglayamayan, bu nedenle sermayesi faaliyet konusuna oranla fazla gelen, gelir ve gider dengesi bozulan sirketler sermayelerini "Istege Bagli Olarak" veya "Zorunlu Olarak" azaltabilirler. 13- Halka açik olmayan anonim sirket ne demektir? Ortak sayisi, Sermaye Piyasasi ve Borsa düzenlemelerinde belirtilen rakami geçmeyen, hisse senetleri halka arz edilmemis olan veya arzedilmis sayilmayan sirketlere, halka açik olmayan anonim sirket denir. 14- Halka açik anonim sirket ne demektir? Sermaye Piyasasi Kanununa göre hisse senetleri halka arz edilmis olan veya ortak sayisinin 100ü astigi belirlenip hisse senetleri halka arz edilmis sayilan anonim sirketlere halka açik anonim sirket denir. 15- Halka açik anonim sirketler ne sekilde kurulurlar? Halka açik anonim sirketler tedrici biçimde kurulurlar. Tedrici kurulus, bir kisim paylarin kurucular tarafindan taahhüt olunmasi ve geri kalan kisim için de halka basvurulmasi suretiyle olur. Halka açik anonim ortakliklar, ani sekilde yani sirket sermayesinin tamaminin kurucu ortaklarca taahhüt edilmesiyle kurulamazlar. 16- Esas sermaye sistemi ile kayitli sermaye sistemi arasindaki baslica fark nedir? Kayitli sermaye sisteminde sirketler SPKya basvurarak bir sermaye tavani tescil ettirirler. Böylelikle o sermaye tavanina kadar, sirket genel kurul karari olmaksizin, yönetim kurulu karari ile sermayelerini artirabilirler. Bu sistemde sermaye artirim prosedürü kisaltilmis olur. Hisse senedinin teslimi, satis aninda yapilir. Esas sermaye sisteminde sermaye artiriminin tescil edilmesinden sonra hisse senetleri bastirilarak teslim edilir; aradaki sürede, muvakkat (geçici) makbuzlar ortaklik payini temsil eder. 17- Esas sermaye sisteminde olan sirketlerde makbuzlarin hisse senedine dönüsüm tarihi ne kadar sürmektedir? Esas sermaye sisteminde, hamiline hisse senetlerinde sermaye artiriminin tescilini izleyen 30 gün içinde, nama yazili hisse senetlerinde ise 90 gün içinde muvakkat makbuzlar hisse senedine dönüsür. 18- Baslangiç sermayesi nedir? Kayitli sermayeli anonim sirketlerin sahip olmalari mecburi, miktari SPKca belirlenen en az çikarilmis sermaye tutarina "Baslangiç Sermayesi" denilir. 19- Çikarilmis sermaye ne demektir? Kayitli sermayeli anonim sirketlerin satisi yapilmis hisse senetlerini temsil eden sermayelerine "Çikarilmis Sermaye" denilir. 20- Sirketlerin birlesmesi ne demektir? Sirketlerin birlesmesi, yasa ile belirlenen kurallara uygun olarak, ayri türden olan iki veya daha fazla ticari sirketin, birbirleriyle birleserek yeni bir ticaret sirketi olusturmasina veya mevcut bir ticaret sirketine katilmasina denir. 21- Anonim sirketler hangi sekillerde birlesebilirler? Anonim sirketler; gelisen ve degisen iktisadi kosullara uygun hale gelmek, güçlenmek amaciyla asagidaki sekillerde birlesebilirler:
22- Sermaye Piyasasi Kanununda "Halka arz" nasil tanimlanmaktadir? Sermaye Piyasasi Kanununda "halka arz", sermaye piyasasi araçlarinin satin alinmasi için her türlü yoldan halka çagrida bulunulmasi; halkin bir anonim ortakliga katilmaya veya kurucu olmaya davet edilmesi; hisse senetlerinin borsalar veya teskilatlanmis diger piyasalarda devamli islem görmesi; Sermaye Piyasasi Kanununa göre halka açik anonim ortakliklarin sermaye artirimlari dolayisiyla paylarinin veya hisse senetlerinin satisi, halka açik ortakliklarin sermaye artirimlari dolayisiyla paylarinin veya hisse senetlerinin satisi olarak tanimlanmistir. 23- Halka arz edilen sermaye piyasasi araçlarina iliskin islem yaparken nelere dikkat edilmelidir? Halka arz edilen sermaye piyasasi araçlarina iliskin islem yaparken öncelikle, halka arz yoluyla satilan sermaye piyasasi araçlari ve bunlari ihraç eden sirkete iliskin bilgilerin bulundugu izahnamelerin ve sirkülerin incelenmesine dikkat edilmelidir. 24- Halka açilmak üzere hisse senedi arz edecek ortakliklar hangi satis yöntemlerini kullanabilirler? Halka açilmak üzere hisse senedi satisi yapacak ortakliklar, SPKnin "Sermaye Piyasasi Araçlarinin Halka Arzinda Satis Yöntemlerine Iliskin Esaslar Tebligi" baslikli Seri : VIII, No : 22 Tebligi ne göre, " Talep Toplama", " Talep Toplanmaksizin Satis" veya " Borsa da satis" yöntemlerinden birini kullanmak zorundadirlar. 25- Halka arz edilen bir hisse senedinin satis fiyati nasil belirlenmektedir? Bir hisse senedinin satis fiyati, Borsada hisse senetleri islem gören ayni sektöre ait sirketlerin fiyat kazanç oranlari esas alinarak, ayrica indirgenmis nakit akim analizleri gibi yöntemler kullanilarak ve geçmis yillara iliskin finansal göstergeler, karlilik oranlari ve gelecege yönelik projeksiyonlara da bakilarak, araci kurulus ile ortaklik tarafindan belirlenmektedir. 26- Sermaye Piyasasi Kurulunun kaydina alinan hisse senetlerinin hepsi satilmazsa ne olur? Kayitli sermaye sistemindeki ortakliklar, satin alma taahhütnamesi bulunmamasi halinde, satis süresinin sona ermesini takiben satilamayan hisse senetlerini 6 is günü içinde iptal ettirirler. Esas sermaye sistemindeki ortakliklar ise süresi içinde satilamayan hisse senetleri için satis süresinin bitiminden itibaren 3 is günü içinde satin alma taahhüdünde bulunanlara müracaat ederler. 27- Tahsisli satis nedir? Tahsisli satis, sermaye artirimlarinda, artirilan sermayeyi temsil eden hisse senetleri ile mevcut hisse senetlerinin hissedarlarinca, halka arz edilmeyerek dogrudan disarida yerlesik kisilere, kayit öncesi belirlenmis yurt içinde yerlesik kisilere tahsisli olarak veya Borsanin ilgili pazarinda toptan satisini ifade etmektedir. 28- Ihraççi sirketler hangileridir? Anonim ortakliklar, mevzuata göre özellestirme kapsamina alinanlar dahil kamu iktisadi tesebbüsleri, mahalli idareler ile bunlarla ilgili özel mevzuatlari uyarinca faaliyet gösteren kurulus, idare ve isletmelere "ihraççi sirketler" denilir. Genel ve katma bütçeli idareler ile T.C. Merkez Bankasi da bu kapsama girer ve ihraç olunacak sermaye piyasasi araçlarinin ihraçlari hakkinda SPKya bilgi verilir. 29- "Kurul kaydina alinma" neyi ifade eder? Kural olarak ihraç veya halka arz olunacak sermaye piyasasi araçlarinin SPKya kaydettirilmesi zorunludur. Söz konusu islemlerin neticelenmesine, "Kurul Kaydina Alinma" denir. 30- Borsa nedir? Borsa, ticaretle veya finansal islemlerle ugrasan kisilerin toplandiklari kamuya açik kuralli finansal organizasyondur. 31- Borsalarda hangi finansal araçlar islem görür? Borsalar zaman içerisinde islem gören mallarin cinsine göre "emtia", "menkul kiymetler", "döviz" ve "türev ürünler" borsalari olmak üzere dört ana gruba ayrilmistir. IMKB gibi; hisse senedi, tahvil ve benzeri finansal sermaye piyasasi araçlarinin alinip satildigi borsalara, "menkul kiymetler borsalari" denir. 32- Menkul kiymetler, birden fazla Borsada islem görebilir mi? Ortakliklarin ve diger tüzel kisilerin menkul kiymetleri bir veya birden fazla borsada islem görebilir. Bu konudaki basvurulari, ilgili borsa veya borsalarin yönetim kurullari karara baglar. Kamu kuruluslarina ait menkul kiymetlerle, yabanci menkul kiymetlerin islem görecegi borsa veya borsalari ilgili Bakanlik belirler. 33- Menkul Kiymetler Borsalarinin fonksiyonlari nelerdir? Menkul Kiymetler Borsalarinin fonksiyonlarini dört ana gruba ayirabiliriz:
34- Borsalar geçici olarak kapatilabilir mi? Menkul kiymetler borsalarinda olagan disi menfi gelismelerin olmasi halinde, borsalarin geçici olarak kapatilmasina karar verilebilir. Borsalarin üç güne kadar geçici olarak kapatilmasina karar alma yetkisi ayni zamanda Borsa Yönetim Kurulu Baskani olan Borsa Baskanina aittir. Borsa Yönetim Kurulunun talebi üzerine borsalarin on bes güne kadar geçici olarak kapatilmasina SPK, SPKnin talebi üzerine bir aya kadar geçici olarak kapatilmasina Maliye Bakani yetkilidir. Borsalarin bir aydan fazla süre ile geçici olarak kapatilmasina karar vermeye ilgili Bakanligin önerisi üzerine Bakanlar Kurulu yetkilidir. 35- IMKBnin görev ve yetkileri nelerdir?
36- IMKBnin organlari hangileridir? IMKBnin üç tane organi vardir.
37- IMKB'nin komiteleri hangileridir, görevleri nelerdir? IMKB'nin dört tane komitesi vardir. Bu komiteler;
Komiteleridir. Söz konusu komiteler, görev ve yetkilerine giren alanda Yönetim Kurulunun karar vermesine yardimci olacak raporlar düzenler. 38- IMKB'nin Baskanlik Teskilati hangi unsurlardan olusmaktadir? IMKBnin Baskanlik Teskilati;
olusmaktadir. 39-IMKBnin ana hizmet birimleri hangileridir? IMKBnin ana hizmet birimleri asagida yer almaktadir.
40- Menkul kiymet nedir? Sermaye Piyasasi Kanununun 3.maddesinde menkul kiymet; ortaklik veya alacaklilik saglayan, belli bir meblagi temsil eden, yatirim araci olarak kullanilan, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte, seri halinde çikarilan, ibareleri ayni olan ve sartlari SPKca belirlenen kiymetli evrak olarak tanimlanmistir. 41- Kiymetli evrak nedir? Senetten dogan hakkin, senetten ayri olarak beyan edilemeyecegi ve baskalarina devredilemeyecegi; hak ile senedin birbirine siki sikiya bagli oldugu senetlere "kiymetli evrak" denir. Kiymetli evrak, ispat vasitasidir ve senetten dogan haklarin devredilebilmesi, dolasim yetenegine sahip olmasi amaciyla çikarilmistir. 42- Her kiymetli evrak menkul kiymet midir? Her kiymetli evrak, menkul kiymet degildir. Bununla birlikte her menkul kiymet, kiymetli evraktir. 43- Hangi kiymetli evrak menkul kiymet sayilir; hangileri sayilmaz? Ayni zamanda menkul kiymet olan kiymetli evraka; hisse senedi ve geçici ilmühaber, tahvil, intifa senedi, kar ve zarar ortakligi belgeleri, hazine bonolari, Devlet ve diger kamu tüzel kisilerinin tahvil ve bonolari, tertip halinde çikarilmis ve vadeleri iki yil veya daha uzun olmak sarti ile ipotekli borç ve irat senetleri örnek verilebilir. Menkul kiymet sayilmayan kiymetli evrak arasina faiz ve temettü kuponlari, talon, yatirim fonu katilma belgeleri, opsiyon senetleri, mevduat sertifikasi ile iki yildan az süreli ve tertip halinde çikarilan ipotekli borç ve irat senetleri, kambiyo senetleri (bono, poliçe, çek) girmektedir. 44- Kiymetli evrakta "soyutluk ilkesi" ne anlama gelmektedir? Kiymetli evrakta, senetten dogan hak ile bu hakkin kurulmasina neden olan islem arasinda baglanti yoktur. Buna kiymetli evrakta "soyutluk ilkesi" denir. Bir islemin hukuki sebebi yoksa veya sonradan ortadan kalkarsa, bu sebebe dayanilarak verilmis olan seyler geri verilir. Para ödenmisse para, senet verilmisse senet iade edilir. Kiymetli evrakta ise, devredildikten sonra soyutluk ilkesi ortaya çikar ve senedin yaratilmasina neden olan sebep donar. Kiymetli evrak dolasimda bulundugu sürece bu sebepten bagimsiz olarak tedavül eder. 45- Hisse senetlerini zayi eden (çaldiran, kaybeden senetleri yipranan ) yatirimci nereye basvurmalidir? Hisse senetlerini zayii eden ve zayi ettigi hisse senedinin kimin elinde oldugunu bilmeyen yatirimcilarin, yetkili mahkemeden bu hisse senetleri ile getirileri üzerine ödeme yasagi karari koydurmalari ve bu hisse senetlerini iptal ettirmeleri gerekmektedir. Bu sekilde hisse senedi ile bu senetten dogan haklar birbirinden ayrilir. Bu durum hisse senetlerinin kiymetli evrak olma özelliginden dogmaktadir. Senet sahibi iptal karari üzerine ihraç eden sirketin iptal edilen hisse senetlerinin yerine geçmek üzere çikardigi yeni hisse senetlerinin masraflarini ödemekle yükümlüdür. Hisse senedini zayi eden hamil ödeme yasagi karari aldiktan sonra senedin kimin elinde oldugunu biliyorsa "geri alim" davasi açar. TTK 414.madde uyarinca, hisse senetlerinin tedavülü mümkün olmayacak biçimde yipranmis veya bozulmus olmakla birlikte, esasli unsurlari ve ayirt edici vasiflari tereddüte meydan vermeyecek sekilde anlasilabiliyorsa, iptal hükümlerinin uygulanmasina gerek yoktur. Senet sahibi masraflarini pesin ödemek sartiyla sirketten yeni bir senet veya ilmühaber ihdasini isteyebilir. 46- Kaydi sistem (evraksiz kiymetli evrak) nedir? Dünya sermaye piyasalarinda, kiymetli evrakin saklanmasi gerekliliginden ortaya çikan sakincalari ortadan kaldirmak, menkul kiymetlerin dolasim yetenegini artirmak için kiymetli evraktan dogan haklarin gayrimaddi olarak kayden tutulmasi sistemi gelistirilmistir. Buna kaydi sistem (evraksiz kiymetli evrak) denilmektedir. 47- Evraksiz kiymetli evrak hacze konu olabilir mi? Hesaplarda kayden bulunan menkul kiymet haklari hacze konu olabilirler. 48- Türk Hukukunda kaydi sisteme (evraksiz kiymetli evraka) iliskin uygulama var mi? Türk Hukukunda kaydi sisteme (evraksiz kiymetli evraka) iliskin uygulama mevcut degildir. 49- IMKBnda denizcilik sirketlerinin hisse senetleri islem görüyor mu? IMKBnda anonim sirket olarak faaliyet gösteren denizcilik sirketlerinin hisse senetleri bugün itibariyle islem görmemektedir. Bu sirketlerin kabotaj hakkindan yararlanmasi için Türk gemisi sayilmalari gerekmektedir. Türk gemisi sayilma kosullarini, TTKnun Türk Bayragi Çekme Hakki ve Mükellefiyeti baslikli bölümündeki 823. madde saymistir. Bu maddenin mevcut hükmü uyarinca, denizcilik sirketinin hisse senetleri nama yazili olmali ve bu hisselerin üçüncü kisilere devri de sirket yönetim kurulunun iznine bagli bulunmalidir. IMKB Kotasyon Yönetmeliginin " Borsa Kotuna Alinacak Menkul Kiymetler Için Aranacak Sartlar " baslikli 9.maddesinin (h) bendinde; " Esas sözlesmenin menkul kiymetlerinin devir ve tedavülünü kisitlayici veya senet sahibinin haklarini kullanmasina engel olacak kayitlar içermemekte olmasi" yönünde bir düzenleme mevcuttur. Görüldügü üzere, Kanun'da yer alan 823. maddedeki hüküm ile IMKB Kotasyon Yönetmeliginin 9.maddesinin (h) bendinde aranan kosul birbirine uymamakta olup; mevcut düzenlemeler uyarinca, bugün için denizcilik sirketlerinin Borsaya kote edilebilmesi imkani bulunmamaktadir. 50- Araci Kurumlar tarafindan yatirimci hesabina gerçeklestirilen sermaye piyasasi islemleri neticesinde zaman zaman olusan geçici nitelikte nakitlere iliskin bir düzenleme var mi? SPKnin 10.07.1997 gün ve 21/1150 sayili ilke kararinda bu hususa su sekilde açiklik getirilmistir: * Araci kurumlar, sermaye piyasasi islemleri nedeniyle nezdlerinde olusan geçici nitelikteki müsteri nakitlerini, bu müsterilerin talepleri ve menfaatleri dogrultusunda nemalandirma amaci disinda kullanamazlar. * Araci kurumlar tarafindan toplu olarak degerlendirilen nakitlerden elde edilen gelirler müsteri hesaplarina oransal olarak dagitilir. * Bu durumda; müsteri ile araci kurulus arasinda imzalanan alim satima aracilik çerçeve sözlesmesine " bu fonlarin degerlendirme usulleri, elde edilen getirilerin müsterilere dagitilmasi ve taraflara ait hak ve yükümlülüklerin belirlenmesine" dair bir maddenin eklenmesi gerekmektedir. Ayrica, araci kurumlar, yukarida ifade edilen geçici nitelikteki müsteri nakitlerininin nemalandirilmasi disinda, mevduat toplama sonucunu verebilecek sekilde müsterilerinden nakit kabul edemezler ve bu nakitleri müsterilerinin rizalari ve talepleri dahilinde olsa da gerek kendi lehlerinde gerekse müsterileri lehine kullanamazlar. 51-Hisse senedi nedir? Anonim sirketler, sermayesi paylara bölünmüs komandit sirketler, özel kanunla kurulmus kamu kuruluslari tarafindan çikarilan; sermayenin belirli bir bölümünü temsil eden, sahibine ortaklik haklarindan yararlanma imkani veren, kiymetli evraka hisse senedi denir. Sermaye Piyasasi Kanununca, sermayesi paylara bölünmüs komandit sirketlerin hisse senetleri Borsada islem görmemektedir. 52- Hisse senetleri kaça ayrilir? Hisse senetleri TTK nin 409. maddesine göre hamiline veya nama yazili olmak üzere ikiye ayrilirlar. Sirket, esas sözlesmesinde hüküm bulunmasi ve paylarin tamaminin ödenmis olmasi halinde hamiline hisse senedi çikarabilir. Bu ayirim disinda hisse senetleri TTK nun ilgili maddeleri uyarinca asagidaki sekillerde de çikarilabilirler:
53- Hisse senedi sahibinin haklari nelerdir? Hisse senedi sahibi;
sahiptir. 54- Hisse senedinde nominal fiyat ne demektir? Pay senedinin ilk çikarilisi sirasinda ortaklik yönetimi tarafindan verilen itibari degere "nominal fiyat" denir. TTKna göre nominal deger en düsük 500 TL olabilir ve 100 TLlik farklarla artirilabilir. En sik görülen pay senedinin nominal fiyati 1.000 TLdir. IMKB de sirket hisselerinin itibari degeri degisik de olsa, kural olarak fiyatlar 1.000 TL itibari deger üzerinden tescil edilir. 55- Hisse senedinin ihraç fiyati ne demektir? Hisse senetlerinin çikarilis asamasinda satisa sunuldugu fiyata "ihraç fiyati" denir. 56- Hisse senedinin Borsa fiyati ne demektir? Borsada islem görmeye baslayan hisse senetlerinin, Borsadaki arz ve talep kosullarina göre olusan fiyatina "Borsa fiyati" denir. 57- Hisse senetleri rehnedilebilir mi? Hisse senetleri rehne konu olabilir. 58- Hisse senetlerinin Ceza Hukuku karsisindaki durumu nedir? Türk Ceza Kanununda 3679 sayili kanun ile 21.11.1990 tarihinde yapilan degisiklikte; ticaret ortakliklarinin hisse senetleri, ceza hukuku açisindan resmi belgelere esit sayilmistir. Bu nedenle hisse senetleri üzerinde yapilan sahtecilik fiilleri resmi evrakta sahtekarlik olarak cezalandirilmaktadir. 59- Hisse senedinde zamanasimi var midir? Hisse senedi bir mülkiyet senedi oldugundan ve vade tasimadigindan zamanasimina tabi degildir. 60- Hisse senetlerini ihraç eden sirketin bedelsiz sermaye artirimina katilma ve dagittigi temettüye iliskin zamanasimi süresi nedir? Borçlar Kanununun 126/4 fk.si uyarinca, söz konusu islemlerin basladigi tarihten itibaren 5 yildir. 61- Tahvil ne demektir? TTK md. 420ye göre anonim sirketlerin ödünç para bulmak için itibari kiymetleri esit ve ibareleri ayni olmak üzere çikardiklari borç senetlerine tahvil denir. Tahvil sahibi sirkete yabanci sermaye yaratmis olmaktadir. 62- Tahvillerde zamanasimi süresi ne kadardir? Tahvil, bir borç senedi olarak, tasidigi en son kupon vadesinden veya itfaya ugramissa itfa tarihinden itibaren 10 yil sonra zamanasimina ugrar. 63- Hisse senedi ile tahvil arasinda hukuki açidan baslica fark nedir? Hisse senedi bir mülkiyet senedidir. Hisse senedi sahibi, hisse senedini çikaran kurulusun ortagidir. Tahvil ise bir borç senedidir. Tahvil sahibi, tahvil çikaran kurulusun uzun vadeli alacaklisidir. Sirket; tahvil ile yabanci sermaye, hisse senedi ile özsermaye elde eder. 64- Kotasyon, kote olmak neyi ifade eder? Bir sirketin Borsaya kote olmasi, sirketin bunun için önceden belirlenmis gerekli sartlari yerine getirmis oldugunu ve Borsada islem görebilecegini gösterir. Ancak hisse senetleri kote olan her sirket Borsada islem görmeyebilir. 65- Hisse senetleri Borsada hangi pazarlarda islem görürler? Hisse senetleri ilgili olduklari pazarlarda islem görürler. Hisse senetlerinin islem görecekleri pazar ve islemlere iliskin gerekli bilgiler önceden Borsa bülteninde ilan edilir. 66- Borsa kotuna alinmamis menkul kiymetler IMKB pazarlarinda islem görebilir mi? Evet; Bölgesel pazar (kot disi pazar) da islem görebilme kosullarini yerine getiren sirketlerin hisse senetleri IMKBde islem görebilir. 67- Borsada fiyatlar nasil olusur? Borsada fiyatlar, çok sayidaki menkul kiymet alim satim emirlerinin belirli kurallar çerçevesinde aleni sekilde karsilasmasiyla olusur. 68- Yatirimcilar Borsaya dogrudan basvurarak alim-satim islemleri yapabilirler mi? Yatirimcilar Borsaya dogrudan basvurarak alim-satim islemleri yapamazlar. Borsada menkul kiymetlere yatirim yapabilmek için yatirimcilarin, sermaye piyasasinda aracilik faaliyetleri yapmak üzere yetkilendirilmis araci kurum, yatirim bankalari ve ticari bankalardan olusan Borsa üyelerine basvurmalari gerekmektedir. 69- "Alim-Satima Aracilik Çerçeve Sözlesmesi"nde bulunmasi gereken asgari hususlar nelerdir? Araci kuruluslar ile müsterileri arasinda imzalanan "Alim-Satima Aracilik Çerçeve Sözlesmesi"nde bulunmasi gereken asgari hususlar asagida yer almaktadir:
iliskin esaslar. Çerçeve sözlesmesinde SPK düzenlemelerine ve Borsa mevzuatina aykiri hükümler ile müsterilerin haklarini ciddi sekilde zedeleyici ve araci kurulus lehine tek tarafli olaganüstü haklar saglayan hükümlere ve emirlerin ispatinin müsteriye yüklenmesine iliskin hükümlere yer verilemez. Sözlesmede hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler uygulanir. 70- Araci kuruluslarca müsterileri olan yatirimcilara gönderilmesi gereken belgeler nelerdir? Araci kuruluslar, yaptiklari islemlerle ilgili olarak;
aylik dönemler itibariyle islem yapilan ayi izleyen 7 gün içinde müsterilerin adreslerine göndermek zorundadirlar.Ancak bir önceki ay müsteri tarafindan araci kurulusta hiçbir islem yapilmamissa bu durumda bu belgeler gönderilmeyecektir. 71-Ordino (müsteri emri) nedir? Yatirimcilarin çalistikalari banka veya araci kurumlara "X hisseyi al, X hisseyi sat" seklinde verdikleri alim-satim emirleridir.Bu emirlerin yazili olarak belirlenmesinde herzaman fayda vardir.Emirler limitli veya serbest olarak iki sekilde verilebilir.Serbest fiat emri veren müsterinin emri borsa üyesi tarafindan müsteri menfaati gözetilerek uygulanir. 72- Islem fiyatina göre kaç tür müsteri emri verilebilir? Islem fiyatina göre, "limitli" veya "serbest" fiyatli olarak müsteri emirleri verilebilir.
73- Müsteri emirlerinde olmasi gereken asgari unsurlar nelerdir? Yatirimcilar tarafindan araci kuruluslara müsteri talimati içeriginde verilecek emirlerde,
bilgilerinin yer almasi gerekmektedir. 74- Sermaye piyasasi araçlarinin alim ya da satim emri nasil verilir? Araci kuruluslara verilecek alim satim emirlerinin yazili olarak verilmesi esas olup, sözlü olarak telefon vb. iletisim araçlariyla da emir verilebilir. Sözlü olarak verilen emirler, sira numarasi takip eden listelere, emrin alinisi sirasinda araci kurulus tarafindan kaydedilir (yazili hale dönüstürülür) ve kaydedildigi sira numarasi ve kodu o anda müsteriye bildirilir. Müsteri emir formu en az iki örnek düzenlenir. Formun imzali bir örnegi müsteriye verilir. 75- Emirde öncelik kurallari nelerdir? Hisse senetleri islemlerinde emirler karsilanirken önceliklerin belirlenmesinde asagidaki kurallar sirasiyla uygulanir a) Fiyat Önceligi Kurali: Daha düsük fiyatli satim emirleri, daha yüksek fiyatli satim emirlerinden; daha yüksek fiyatli alim emirleri daha düsük fiyatli alim emirlerinden önce karsilanir. b) Zaman Önceligi Kurali: Fiyat esitligi halinde, sisteme zaman açisindan daha önce kaydedilen emirler öncelikle karsilanir. c) Müsteri Emirlerinin Önceligi Kurali: Fiyat ve zaman öncelikleri açisindan esitligin söz konusu oldugu emirler arasinda müsteri emirleri, Borsa üyelerinin kendi nam ve hesaplarina verdikleri Borsa emirlerinden önce karsilanir. 76- Emirlerde geçerlilik süresi ne kadardir? Günlük emirler, verildikleri seans boyunca geçerlidirler ve seans sonunda gerçeklesmezse iptal edilirler. Emir eger kismen karsilanmissa, karsilanmayan kisim seans sonuna kadar sistemde bekler ve gerçeklesmezse iptal edilir. Birinci seansta verilen günlük emir ikinci seansta geçerli degildir. Tarihli emir verdiginiz takdirde, emriniz belirli bir tarihe kadar geçerli olacaktir. Mevcut uygulamada ilgili islem gününden itibaren 1 is gününü geçmeyecek sekilde emir verilebilmektedir. 77- Araci kurulus yatirimci tarafindan verilen her emri kabul etmek zorunda midir? Araci kuruluslar emirleri kismen veya tamamen kabul etmeyebilirler. Ancak, nedenini açiklama zorunlulugu olmaksizin, durumu müsteriye veya yetkili temsilciye hemen bildirmekle yükümlüdürler. 78- Müsterilerin emirleri Borsaya intikal ettirilmeden önce araci kuruluslara karsi yükümlülükleri nelerdir? Borsa üyeleri, alim emri verenlerden kaparo yada teminat veya satin alinmak istenen menkul kiymet tutarinin tamaminin makbuz karsiliginda ödenmesini, satim emri verenlerden satmak istedikleri menkul kiymetlerin yada bunlari temsil eden belgelerin kendilerine veya temsilcilerine teslim belgesi karsiliginda teslimini, müsteri emrini Borsaya intikal ettirmenin ön sarti olarak isteyebilirler. Kaparo, pesin tahsil edilen bedel veya teslim alinan menkul kiymetler yada bunlari temsil eden belgeler, islem gerçeklesmedigi takdirde en geç bir is günü içinde müsteriye iade edilir. Islem gerçeklestigi takdirde kaparo veya pesin tahsil edilen bedel alis bedelinden mahsup edilir. 79- Gerçeklesen satim emirleri nasil tasfiye edilir? Üyelerce satilan menkul kiymetler veya bunlari temsil eden belgeler müsteri tarafindan daha önce teslim edilmisse, üyenin bu menkul kiymetlerin bedeli olarak tahsil ettigi paradan kurtaj ve diger masraflari çikardiktan sonra kalani almasi için müsterisine, sekli ve içerigi Borsa Yönetimince belirlenen ihbarnameyi, menkul kiymetlerin bedelini tahsil ettigi günü izleyen ilk is gününde göndermesi veya vermesi; müsterinin alacaginin basvurusu üzerine derhal kendisine ödenmesi gerekmektedir. 80- Gerçeklesen alim emirleri nasil tasfiye edilir? Borsa üyesinin, Borsada müsterileri için alim emirlerini gerçeklestirdikten sonra, izleyen ilk is günü sonuna kadar sekli ve muhteviyati Borsa Yönetimince belirlenen ihbarnameyi düzenleyerek müsterisine göndermesi; müsterinin ihbarnameyi almasini izleyen ilk is günü içinde basvurarak, aralarinda yazili baska türlü herhangi bir anlasma olmadigi takdirde, satin aldigi menkul kiymetlerin bedelleriyle kurtaj ücreti ve giderlerinin tamamini ödemek suretiyle menkul kiymetleri teslim almasi; emrin verildigi sirada kaparo alinmissa, kaparonun menkul kiymet bedeline ve ilgili giderlere mahsup edilmesi gerekmektedir. 81- Müsteri gerçeklesen alim emrini tasfiye etmezse ne olur? Müsteri, kendisine teblig edilen ihbarnamede belirtilen sürede satin alinan menkul kiymeti veya onu temsil eden belgeyi teslim almak için basvurmadigi takdirde, Borsa üyesi ayrica bir ihbara gerek kalmaksizin söz konusu menkul kiymetleri kendi portföyüne satin alabilir veya Borsada satabilir. Borsada satis halinde menkul kiymetin Borsada satisindan veya satilamamasindan dogan zarar, taahhüdünü yerine getirmeyen müsteriye; bu islerden dogan kar üyeye aittir. Islemden zarar dogmussa, varsa üye tarafindan kaparodan mahsup edilir. Bu da yetmedigi takdirde üye, müsteriden zarari tahsil eder. 82- Müsterilerin satim emirleri süresinde gerçeklesmedigi takdirde Borsa üyesinin yükümlülügü var midir? Borsa üyelerine verilen satim emirleri sürelerinde gerçeklestirilemedigi takdirde, satim emri verenler tarafindan teslim edilen menkul kiymetler veya bunlari temsil eden belgeler, durumun kendisine tebliginden itibaren emri veren tarafindan karsilanmak suretiyle istedigi yere gerekli tedbirler alinarak gönderilir. 83- Müsterilerin alim emirleri süresinde gerçeklesmedigi takdirde Borsa üyesinin yükümlülügü nedir? Borsa üyelerine verilen alim emirleri sürelerinde gerçeklestirilemedigi takdirde, ilgili üye varsa aldigi kaparoyu derhal emri verene geri verir veya istedigi yere gönderir. Para yatirilirken emir gerçeklesmedigi takdirde paranin gönderilecegi yerler tespit edilmisse, durumun kesinlesmesini izleyen ilk is gününde alinan kaparo banka veya posta havalesi ile belirlenen yere gönderilir. Bunun için yapilan giderler müsteriden alinir. 84- Kurtaj ne demektir? Borsa üyelerinin, araci olarak Borsada gerçeklestirdikleri islemler karsiliginda menkul kiymetlerin islem gördügü fiyatlarla hesaplanan tutari üzerinden, müsterilerinden aldiklari komisyona "kurtaj" denir. Kurtaj tarifesi, IMKB Yönetim Kurulunun önerisi üzerine SPK tarafindan belirlenir ve IMKB tarafindan ilan edilir. Gerçeklestirilemeyen emirler için kurtaj alinmaz; varsa gider karsiligi alinir. 85- Araci kuruluslar, yatirimcilardan ne kadar kurtaj alabilir? Araci kuruluslar, müsterileri olan yatirimcilardan müsteri hesabina gerçeklestirdikleri menkul kiymet alim/satim islemleri için islem tutari üzerinden ve gerçeklesen hisse senedi islem hacimlerinin vergi hariç %1ini asmamak ve vergi hariç % 0.2 sinden de az olmamak sartiyla serbest olarak kurtaj oranini belirleyebilirler. 86- Hisse Senetleri Piyasasi bünyesindeki pazarlarda hangi saatlerde islem gerçeklestirilmektedir? Gözalti pazari = 14:00 - 15:00 Toptan Satislar Pazari, Resmi Müzayedeler ve Birincil Piyasa: = 9:15 - 9:45 Ulusal Pazar, Bölgesel Pazar ve Yeni Sirketler Pazari (Rüçhan Hakki kuponu, yeni hisse senedi ve lotalti islemleri de ilgili pazarin içinde ayni sürelerde gerçeklestirilmektedir.) 1.Seans = 9:30 - 12:00 2.Seans= 14:00 - 16:30 (Birinci seansin ilk 15 dakikasi ve ikinci seansin ilk 10 dakikasi disket emri olarak verilmektedir.Bu seanslarda klavyeli islemler yapilmamaktadir) 87- Borsa emirleri kaça ayrilir? Borsa emirleri;
olarak çesitlendirilmektedir. 88- Normal emir ne demektir ve kaça ayrilir? Islem birimi halinde verilmis, tam olarak bir lot ve katlarindan olusan emirlerdir. Asagida belirtilen sekillerde verilirler:
89- Küsurat emir ne demektir? Islem biriminin içerdigi hisse senedi sayisindan (nominal deger/1000) daha az miktarda verilmis emirlerdir. Küsurat emirler hisse senedi sayisi olarak fiyatsiz girilir ve o andaki son normal emir islemi fiyatindan gerçeklestirilir. 90- Özel emir ne demektir? Borsa Yönetim Kurulu tarafindan menkul kiymet bazinda belirlenen hisse senedi sayisini asan ve eksper onayi ile gerçeklestirilen emirlerdir. 91- Açiga satis emri nasil verilmektedir? Açiga satis emri, ilgili hissenin fiyatinin trendine bagli olarak en son gerçeklesen islem fiyati düzeyinden veya bu düzeyin bir adim üzerindeki fiyatlardan yapilabilir. Henüz fiyat olusmamis ise emrin fiyati, kapanis fiyatinin en az bir adim üzerinde olmak zorundadir. 92- Toptan alis-satis emri ne demektir? Borsa Yönetim Kurulu tarafindan belirlenen miktarin üzerinde bir bütün olarak islem gören ve Toptan Satislar Pazarinda verilebilen emirlerdir. 93- Borsa pazarlarinda olusan fiyatlar ne zaman ilan edilir? Hisse senetleri pazarlarinda yapilan islemler sonucunda, her hisse senedi için Borsa kaydina alinan fiyatlar ve islem miktarlari en geç seansin bitimini izleyen ilk is günü Borsa tarafindan belirlenen içerikte Borsa Bülteninde ilan edilir. 94- Çok fiyat yöntemi nedir ve nasil çalisir? Çok fiyat yöntemi , bir hisse senedine ait olarak verilen alim-satim emirlerinin belirlenen öncelik kurallarina (fiyat, zaman ve müsteri emirleri önceligi) uygun olarak karsilastirilmasiyla elde edilen fiyatlarla gerçeklestirilmesidir ve alim-satim emirlerinin Borsa tarafindan belirlendigi sekilde her sirket için sisteme girildigi, sürekli müzayede sistemi ile çalisir. 95- Ulusal Pazar nedir? Borsa kotunda bulunan ve asgari tedavül kriterlerine haiz sirketlerin hisse senetlerinin güven ve istikrar içerisinde islem gördügü pazardir. 96- Bölgesel Pazar nedir? Küçük ve orta ölçekli sirketlerin sermaye piyasalarindan yararlanmalarini saglamak üzere kurulmus bir pazardir. Ayrica, Ulusal Pazarda islem görme kriterini tasimayan ve/veya Borsa Yönetim Kurulunca geçici-sürekli olarak Ulusal Pazardan çikarilmasina karar verilen sirketlerin hisse senetleri de bu pazarda islem görmektedir. 97- Yeni Sirketler Pazarinin kurulus amaci nedir? Yeni Sirketler Pazari, yeni kurulmus ve fon gereksinimi duyan sirketlere Borsa kanaliyla alternatif bir finansman yöntemi sunmak, yeni projelere ve teknolojilere islerlik kazandirmak amaciyla kurulmustur. 98- Toptan Satislar Pazari hangi amaçla kurulmustur? Önceden alicilari belirli olan veya olmayan, belli bir miktarin üzerindeki hisse senedi islemlerinin; Borsa da güven ve seffaflik ortaminda, organize bir piyasada gerçeklestirilmesini saglamak amaciyla kurulmustur. 99- Gözalti Pazarinin kurulus amaci nedir? Gözalti Pazarinin kurulus amaci; hisse senetleri Borsa da islem gören sirketler ve/veya hisse senetleri islemleri ile ilgili olagan disi durumlarin ortaya çikmasi, hisse senetleri Borsada islem gören sirketler tarafindan kamunun zamaninda, tam, sürekli olarak aydinlatilmamasi ve mevcut düzenlemelere uyum konusuna gerekli özenin gösterilmemesi, yatirimcilarin haklarinin korunmamasi ve kamu yarari geregi hisse senetlerinin Borsa kotundan çikarilmasi sonucunu dogurabilecek gelismelerin olusmasi nedeniyle sirketlerin izleme ve inceleme kapsamina alinmasi durumlarinda sürekli gözetim, denetim ve izleme ortaminda, yatirimcilarin devamli ve zamaninda bilgilendirilmesini saglayacak önlemlerle birlikte, hisse senetlerinin IMKB bünyesinde islem görebilecegi organize bir pazar olusturmak ve söz konusu sirketlerin hisse senetlerine yatirim yapmis tasarruf sahiplerine likidite olanagi sunmak olarak ifade edilmektedir. 100- IMKB Uluslararasi Pazarin kurulus amaci nedir? Pazarin kurulmasinda amaç, uluslararasi sermayenin Borsaya yönelmesini tesvik etmek ve yatirimcilarin uluslararasi kapsamda arzedilen sermaye piyasasi araçlari üzerinde yapacaklari islemler için seffaf ve güvenilir bir ortam yaratmaktir. 101- Uluslararasi Pazarda islem gören menkul kiymetler hangileridir?
102- Depo sertifikasi ne demektir? IMKB Uluslararasi Pazar Takas ve Saklama Islem Esaslari Yönetmeliginin 2.maddesi uyarinca, Takasbank tarafindan kabul edilen, SPKnin Seri III, No : 20 "Yabanci Sermaye Piyasasi Araçlarinin Kurul Kaydina Alinmasina ve Satisina Iliskin Esaslar Tebligi"nin 2.maddesi uyarinca Takasbank veya SPKca uygun görülen saklama kuruluslarinda depo edilen yabanci menkul kiymetleri temsilen çikarilan ve bu menkul kiymetlerin verdigi haklari aynen saglayan, bunlara özdes, hamiline yazili, nominal degeri temsil ettigi yabanci menkul kiymetin para birimi cinsinden ifade edilen sermaye piyasasi aracidir. 103- Rüçhan hakki nedir? Anonim sirketlerin, gerçeklestirdikleri sermaye artirimlarina mevcut ortaklarin öncelikle katilma hakkidir. 104- Bedelli Rüçhan hakki kullanma süresi ne kadardir? Rüçhan hakki kullanma süresi 15 günden az, 60 günden fazla olamaz. Sirket, rüçhan hakki kullanma sürelerini yayinladigi sirkülerde ilan eder. 105- Rüçhan Hakki Kupon Pazari nedir? Borsada islem gören sirketlerin, nakdi sermaye artisi yapmak üzere belirledikleri rüçhan hakki kullanma süresi içinde, söz konusu hisse senedinin üzerinde bulunan yeni pay alma kuponlarinin alinip satilabilmesi için açilan pazardir. 106- Rüçhan Hakki Kupon Pazari ne kadar süre ile açik kalir? Rüçhan hakki kupon pazari ilgili sirketin hisse senetlerinin rüçhan hakki kullanim süresiyle ayni zamanda baslamakta ve rüçhan hakki kullanma süresi sonundan önceki 5. is günü kapanmaktadir. 107- Anonim sirketler bedelli sermaye artirimlarinda rüçhan hakkini hisse senedinin nominal degerinin üzerinde kullandirabilir mi? Rüçhan hakki, sirket esas sözlesmesinde hüküm bulunmasi kaydiyla, hisse senedinin nominal degeri üzerinde (primli) kullandirilabilir. 108- Emisyon primi ne demektir? Ortakliklarin hisse senetlerini nominal degerin üzerinde bir fiyatla ihraç etmeleri sonucunda satis fiyati ile nominal deger arasinda olusan farktir. 109- Yeniden degerleme ne demektir? Ortakliklarin aktifinde kayitli bulunan ve amortismana tabi maddi duran varliklarinin enflasyon sebebiyle elde etme maliyeti ile piyasa degeri arasinda olusan farkin bilançolarin saglikli bir sekilde degerlendirilmesi amaciyla Maliye Bakanligi tarafindan her yil açiklanan oranlar dahilinde degerinin yükseltilmesidir. 110- Anonim sirketler bedelli sermaye artirimlarinda mevcut ortaklarin yeni pay alma haklarini kisitlayabilir mi? Anonim sirketler, esas sözlesmelerinde hüküm bulunmak kaydiyla, bedelli sermaye artirimlarinda mevcut ortaklarinin yeni pay alma haklarini kisitlayarak, ihraç edilen hisse senetlerini birincil piyasada primli (nominal fiyatin üzerinde) fiyattan satabilirler. 111- Halka açik anonim ortakliklarin temettü ödeme zorunluluklari var midir? Hisse senetleri Borsada islem gören ortakliklar, birinci temettüyü nakden ve/veya hisse senedi biçiminde dagitmak veya dagitmamak konusunda serbesttirler. SPK, bu ortakliklardan gerekli gördüklerine birinci temettünün nakden dagitilmasi zorunlulugu getirebilir. Hisse senetleri Borsada islem görmeyen halka açik anonim ortakliklar; birinci temettüyü nakden dagitmak zorundadirlar. Ayrica, SPKnin 11.01.1999 tarihinde aldigi ilke karariyla, 1998 hesap dönemine iliskin temettü dagitimini gerçeklestirmeden sermaye artirimi yapan ve arttirimi temsil eden hisse senetleri Borsada eski ve yeni olarak iki ayri sirada islem gören sirketlerden; 1998 yili faaliyetleri sonucunda elde ettikleri dönem karindan temettü dagitmak isteyen sirketlere, SPKnin Seri IV, No : 1 Tebliginin 7. maddesinin birinci fikrasindaki esaslar çerçevesinden hesaplayacaklari birinci temettüyü nakden dagitma zorunlulugu getirilmistir. 112- Nakden temettü dagitimi en geç hangi aya kadar yapilabilir? Halka açik sirket tarafindan mevcut ortaklara nakit temettü dagitiminin, hesap dönemini izleyen 5. ayin sonuna kadar tamamlanmasi zorunludur. 113- Anonim sirketlerin zamanasimina ugrayan kar paylarinin akibeti ne olur? Burada 12.6.1933 tarih ve 2308 sayili "Sirketlerin Müruru Zamana Ugrayan Kupon Tahvilat ve Hisse Senedi Bedellerinin Hazineye Intikali Hakkinda Kanun"un 1. maddesi uygulanir. 114- Bir sirketin sermaye artirimi ya da temettü ödemesinden yararlanabilmek için o hisse senedini asgari hangi tarihte almak gereklidir? Bir sirketin hisse senetlerinin sermaye artirimi ve temettü ödemelerine istirak edebilmek için o hisse senedindeki sermaye artirimi ya da temettü ödemesinin basladigi günden, yani temettü kuponu ya da yeni pay alma kuponlarinin hisse senetlerinin üzerinden ayrildigi günden bir gün önce almak yeterlidir. 115- Islem birimi ne demektir? Bir sermaye piyasasi aracinin, kendisi veya katlari ile islem yapabilecek asgari sayisini veya degerini ifade eder. 116- IMKB Hisse Senetleri Piyasasinda islem birimi olarak ne kullanilmaktadir? IMKB Hisse Senetleri Piyasasinda islem birimi olarak lot kullanilir. Kural olarak 1 lot 1.000 adet hisse senedi veya 1.000.000 TL nominal degerli hisse senedini ifade eder. 117- Islem hacmi ne demektir? Tüm hisse senetleri için gerçeklesen islemlerdeki her emrin içerdigi hisse senedi sayisi ile islem fiyatinin çarpilarak elde edilen yekünlerin toplanmasidir. 118- Islem miktari ne demektir? Bir seansta veya belli bir dönemde alinip satilan menkul kiymet adedidir. 119- Lot miktari farkli olan (istisnalar) sirketler hangileridir? Is Bankasi Kurucu
:1 120- Agirlikli ortalama fiyat ne demektir? Bir sonraki seansa ait baz fiyatin hesaplanmasina esas teskil eden hisse senedinin agirlikli ve küsuratsiz fiyatidir. Bir hisse senedinin agirlikli ortalama fiyati, seans içinde o hisse senedi üzerinde gerçeklesen her emrin içerdigi fiyat ve hisse adedi çarpimlarinin toplaminin, o hisse senedinin toplam islem adedine bölünmesi ile hesaplanir. 121- Referans fiyat nedir? Hisse senetlerinin islem görebilecegi en üst ve en alt limitlerinin belirlenmesinde esas teskil etmeyen, sermaye artirimi sirasinda temettü ödemesinin belirsiz oldugu durumlarda, baz fiyat olusuncaya kadar üyelerce referans deger olarak kullanilmasi amaciyla hesaplanan fiyattir. 122- Baz fiyat nedir; nasil hesaplanmaktadir? Bir hisse senedi için baz fiyati, bir seans süresince o hisse senedinin islem görebilecegi en üst ve en alt fiyat limitlerinin belirlenmesinde esas teskil eden fiyattir. Baz fiyat, hisse senedinin bir önceki seansinda gerçeklesen ve kayda alinan islemlerin agirlikli ortalama fiyatinin en yakin fiyat adimina yuvarlanmasi ile bulunur. 123- Bir seans içinde bir hisse senedinin fiyati en çok ne kadar yükselebilir veya düsebilir? Her hisse senedi için, seans içinde önerilebilecek en düsük (taban) ve en yüksek (tavan) fiyatlar, o hisse senedi için "fiyat araligi"ni (fiyat marji) olusturur. Mevcut uygulamada, hisse senetleri piyasasinda fiyat araliklari baz fiyatin % 10 alti ve üstü ile sinirlidir. 124- Hisse senetlerinde eski-yeni farki nedir? Bir hesap dönemi içinde ayni sirkete ait hisse senetlerinden, geçmis yilin karina istirak ederek kar payi alma hakki olan ve üzerinde geçmis hesap döneminin temettü kuponlarini tasiyanlara "eski", geçmis hesap döneminin kar payi kuponunu tasimayarak kar payi alma hakki olmayanlar "yeni" olarak adlandirilmaktadir. 125- Bir hisse senedinin islem sirasi hangi durumlarda geçici olarak durdurulur? Borsa Baskani, asagida yazili durumlardan birinin varligi halinde, ilgili menkul kiymetin seansini geçici olarak durdurabilir:
126- Fiyat marjlari ne zaman serbest birakilir?
127- Belirli bir süre islem görmeyen hisse senetlerinin fiyat marji nasil hesaplanir? Bir aylik süre içinde islem görmeyen hisse senedinin, bir ayi takip eden ilk seansta fiyat marjlari serbest birakilir ve Borsa Bülteninde ilan edilir. Fiyat marjlarinin serbest birakilmasini takip eden bes is günü süresince islem gerçeklesmemesi halinde, Borsa Baskanligi, ilgili hisse senedini islem gördügü pazardan Yönetim Kurulunun karar alma tarihine kadar geçici olarak çikarma yetkisine sahiptir. 128-Bilanço nedir? Bilanço,belili bir tarihte sirketin varliklarini (aktif degerleri) borçlarini ve özsermayesiniayrintili bir sekilde gösteren bir tablodur.Yani bilanço sirketin durumunu ayrintili bir sekilde gösterir.Bilançolarda aktif ve pasif olmak üzere iki bölüm vardir.Aktif toplami pasif toplamina esittir. 129- Bilançolarin (3,6,9,12 aylik) Borsaya gelme süresi ne kadardir? Sirketler 3 ve 9 aylik mali tablolarini 4 hafta (bankalar 6 hafta içinde), 6 aylik mali tablolarini 6 hafta (bankalar 8 hafta içinde), 12 aylik mali tablolarini 10 hafta içinde Borsaya göndermek zorundadirlar. 130- Bilançolarin hepsi bagimsiz denetimden geçiyor mu? Sadece, 6 ve 12 aylik mali tablolar bagimsiz denetimden geçmektedir. 131- Kredili menkul kiymet islemleri ne demektir? Kredili menkul kiymet islemleri yetkili bir araci kurulus nezdinde, müsteri adina kredi hesabi açilmasi kosulu ile müsteri ve araci kurulus arasinda yapilacak kredi sözlesmesi hükümleri çerçevesinde menkul kiymet alinmasini ifade eder. 132- Menkul kiymetlerin ödünç islemi ne sekilde yapilmaktadir? Menkul kiymetlerin ödünç islemi, taraflar arasinda imzalanan çerçeve sözlesmesinde belirlenen esaslar dahilinde, ödünç veren tarafindan açiga satis amaciyla ödünç alan tarafa belli bir dönem için menkul kiymetlerin verilmesi ve ayni cins menkul kiymetlerin mislen geri alinmasi seklinde yapilmaktadir. 133- Açiga satis islemleri ne demektir? Açiga satis islemi, sahip olunmayan menkul kiymetlerin ödünç alinmak suretiyle satilmasi demektir. 134- Kredili menkul kiymet islemleri ve açiga satis islemleri hangi hisse senetleri üzerinden yapilabilir? Kredili menkul kiymet ve açiga satis islemleri IMKB Ulusal 100 endeksine dahil olan hisse senetleri üzerinden yapilabilir. 135- IMKB Tahvil ve Bono Piyasasinda, mevcut düzenlemeler uyarinca hangi menkul kiymetler islem görebilir? IMKB Tahvil ve Bono Piyasasinda,
islem görebilir. 136- IMKB Tahvil ve Bono Piyasasinda hangi kuruluslar islem yapmaktadirlar? IMKB Tahvil ve Bono Piyasasinda,
islem yapabilirler. 137- IMKB Tahvil ve Bono Piyasasi bünyesindeki pazarlarda hangi saatlerde islem yapilmaktadir? IMKB Tahvil ve Bono piyasasinda islemler her gün saat 10.00-17.00 arasinda gerçeklestirilmektedir. Ayni gün valörlü (Repo-Ters Repo Pazarinda ayni gün baslangiç valörlü) islemler, saat 10.00-12.30 ile 13.00-14.00 arasinda; ileri valörlü (Repo-Ters Repo Pazarinda ileri baslangiç valörlü) islemler ise saat 10.00-12.30 ile 13.00-17.00 arasinda yapilmaktadir. Yatirim fonlarina ait ayni gün valörlü emirler saat 17.00 ye kadar verilebilmektedir. Gayrimenkul Sertifikalari Pazari nda islemler saat 10.00-12.30 ile 13.00-17.00 arasinda yapilmaktadir. 138- Tahvil ve Bono Piyasasinda islemler nasil gerçeklestirilmektedir? Hazine bonosu ve tahvil alim satim islemlerinde, yatirimcilar tarafindan verilen emirler, Borsa üyeleri araciligiyla telefonla IMKBna bildirilir. IMKB Tahvil ve Bono Piyasasina gelen emirlerin bilgisayar ile degerlendirilmesi sonrasinda; alista en yüksek, satista en düsük fiyatli emirler Reuters, Telerate, Veritel, Foreks ve ADP gibi bilgi transferi yapan ekranlara yansitilir. Ekranda yer alan alim veya satim emrini uygun bulan diger üyenin, IMKB Tahvil ve Bono Piyasasini telefonla arayarak ilgili emri kabul ettigini bildirmesiyle, islem gerçeklesmis olur. Isleme iliskin onay fakslari alici ve satici taraflar takas merkezine bildirilir; olusan fiyat ekranin son islem bölümünde yer alir. 139- Kesin alim-satim pazari ile repo-ters repo pazarinda islemlerin alt limiti nedir? Islemlerin alt limiti, isleme konu olan menkul kiymetlerin nominal degerleri itibariyle, Kesin Alim Satim Normal Emirler Pazari'nda 50 milyar TL, Küçük Emirler Pazari'nda 1 milyar TL.'dir. Kesin alim satim
emirlerinde bir defada iletilebilecek maksimum emir büyüklügü ise 5 trilyon nominal
TL. ile sinirlandirilmistir. 141- IMKB Uluslararasi Tahvil ve Bono Piyasasinda islemler hangi saatlerde gerçeklestirilmektedir? IMKB Uluslararasi Tahvil ve Bono Piyasasinda, her isgünü 10:00 ile 17:00 saatleri arasinda islem yapilmaktadir. 142- IMKB Uluslararasi Tahvil ve Bono Piyasasinda, uluslararasi tahvillere iliskin para birimi nedir? Uluslararasi tahvillerin alim-satim emirleri, menkul kiymetin ihraç edildigi döviz cinsi üzerinden verilir. Her bir döviz cinsinden ihraç edilen tahvillerde emirler ayni döviz cinsi ve 100 birim üzerinden fiyatlandirilir ve tüm ödemelerde kullanilan döviz cinsi islem yapilan döviz cinsindendir. 143- IMKB Uluslararasi Tahvil ve Bono Piyasasinda menkul kiymetler hangi lot miktarlarindan islem görür? Bu Piyasada islem görecek olan Türkiye Cumhuriyeti ve mahalli idarelerince yurtdisinda satilmak üzere ihraç edilen Uluslararasi Tahvil islemlerinde Amerikan Dolari cinsinden yapilan ihraçlarda emirler en az 100.000 Amerikan Dolari ve katlari, Alman Marki cinsinden yapilan ihraçlarda emirler en az 100.000 Alman Marki ve katlari, Japon Yeni cinsinden yapilan ihraçlarda emirler en az 10.000.000 Japon Yeni ve katlari, Ingiliz Sterlini cinsinden yapilan ihraçlarda emirler en az 100.000 Ingiliz Sterlini ve katlari, Euro cinsinden yapilan ihraçlarda emirler en az 100.000 Euro ve katlari seklinde iletilir. Uluslararasi kapsamda diger döviz cinslerinden ihraç edilen tahviller için lot büyüklükleri Borsa Yönetim Kurulu tarafindan belirlenir.
Kisaltmalar:
YATIRIMCI DANISMA MERKEZI Sermaye piyasasinin talep unsurunu olusturan yatirimcilarin hak ve yararlarini korumak, etkin bir piyasa olusmasini saglamanin en önemli kosulu sermaye piyasasi enstrümanlarinin degerini ve yatirimcilarin yatirim kararlarini etkileyebilecek bilgilerin dogru, tarafsiz ve en süratli biçimde aktarilmasidir. IMKB, bu islevin saglanmasinda kendisine düsen görevi yerine getirmek üzere 1995 yilinda, Yatirimci Danisma Merkezini (YDM) kurmustur. Yatirimci Danisma Merkezinin fonksiyonu, kisisel ve kurumsal yatirimcilarin telefon, faks, mektup yada sahsen gelerek yaptiklari basvurular üzerine;
Yatirimci Danisma Merkezi tüm kesimlerin sermaye piyasasi hakkinda bilgilenmesine katkida bulunmak amaciyla yurdumuzun çesitli sehirlerinde "Yatirimcilari Bilgilendirme Toplantilari" düzenlemektedir. YDMnin Hizmetlerinden Ne Zaman Yararlanabilirsiniz ve Nasil Ulasabilirsiniz? YDM; 08:30-12:00 ile 13:00-17:30 arasinda asagida adresi belirtilen Borsa binasina hizmet vermektedir. Adres: IMKB Istinye 80860 Istanbul Tel: 0 212 298 21
00 (IMKB Santral) Faks: 0 212 298 25 00 Internet Adresi: Türkçe : http://www.imkb.gov.tr Ingilizce : http://www.ise.org
MEVCUT BILGILER I.M.K.B REHBERI VE DR. YASAR ERDINÇ' IN BORSADA ANALIZ ADLI KITABINDAN DERLENMISTIR. |
||||||||||||||||||
|
ANA SAYFAM |